Sức khỏe tâm thần – Mối quan tâm của Hội Thánh: “Đây không phải là vấn đề thứ yếu, nhưng thuộc về trọng tâm sứ mạng của Hội Thánh”

Nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới, lần đầu tiên, Bộ Phục vụ Phát triển Con người Toàn diện đã công bố một sứ điệp do Bộ trưởng, Nữ tu Alessandra Smerilli, F.M.A., ký tên, trong đó xác định sức khỏe tâm thần là một ưu tiên mục vụ thực sự. Sau đây là toàn văn sứ điệp bằng tiếng Việt.

BỘ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI TOÀN DIỆN

Sứ điệp của Nữ tu Alessandra Smerilli, F.M.A.
Bộ trưởng Bộ Phục vụ Phát triển Con người Toàn diện

Nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới
Ngày 10 tháng 10 năm 2026

Không một tổn thương tâm lý nào có thể xóa bỏ phẩm giá của con người. Đây là lời đầu tiên mà Bộ Phục vụ Phát triển Con người Toàn diện muốn gửi đến nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới năm 2026. Như Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhắc lại trong Dilexi Te, Đức Kitô, “với tình yêu được trao ban đến cùng”, khẳng định “phẩm giá của mỗi con người, nhất là khi họ ‘yếu đuối, bị khinh miệt hoặc đau khổ’”.[1]

Việc chăm sóc sức khỏe tâm thần thuộc về sự phát triển con người toàn diện, nhằm tìm kiếm thiện ích của mỗi người và của toàn thể con người.[2] Trong Hiến chế Gaudium et Spes, Công đồng Vatican II dạy rằng sự phát triển phải phục vụ toàn thể con người, không chỉ quan tâm đến các nhu cầu vật chất, mà còn đến đời sống trí tuệ, luân lý, thiêng liêng và tôn giáo.[3] Một sự phát triển quên đi trí tuệ và con tim thì không phải là sự phát triển toàn diện.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nêu rõ vấn đề này. Tại Barcelona, ngài nói với người trẻ rằng sức khỏe tâm thần “ngày càng bị đe dọa trong bối cảnh các xã hội tự coi mình là tiên tiến”, và đây là dấu hiệu cho thấy “có điều gì đó rất sai lầm trong một quan niệm nào đó về sự tiến bộ”.[4] Trên khắp thế giới, ngay cả tại những khu vực được coi là “tiên tiến”, một tầm nhìn hạn hẹp về sự tiến bộ thường khiến người ta không nhận thức được, thậm chí thờ ơ trước tình trạng sức khỏe tâm thần của người khác.

Ngày nay, những tổn thương nội tâm, cảm xúc và tương quan là một trong những chiều kích sâu sắc nhất của nỗi đau khổ con người. Các giáo xứ, trường học, cộng đoàn dòng tu và các cộng đoàn nhỏ trong Giáo hội thường là nơi người ta tìm đến để chia sẻ nỗi đau khổ, mong được lắng nghe, được đồng hành và được nâng đỡ trong những lúc dễ bị tổn thương về mặt tâm lý. Vì thế, tại nhiều Giáo hội địa phương, sức khỏe tâm thần đang nổi lên như một trong những thách đố mục vụ cấp bách nhất. Có hai hoàn cảnh cần được đặc biệt quan tâm. Thứ nhất là những người đang trải qua các cuộc khủng hoảng nhân đạo – chiến tranh, di cư cưỡng bức, bất ổn chính trị, thảm họa môi trường và tình trạng nghèo đói mang tính cơ cấu – những hoàn cảnh để lại những sang chấn sâu sắc cho các cá nhân và cộng đồng. Thứ hai là giới trẻ, những người đang đối diện với những hình thức dễ bị tổn thương về cảm xúc mới, gắn liền với áp lực xã hội, sự bất ổn kinh tế và tình trạng cô lập. Hai hoàn cảnh này khác nhau, nhưng có cùng một căn nguyên: con người trở nên dễ bị tổn thương khi thiếu sự an toàn, các mối tương quan, ý nghĩa và niềm hy vọng.

Với tất cả những ai đang đau khổ, Giáo hội nói rằng: anh chị em không đơn độc và Thiên Chúa không bỏ rơi anh chị em. Tại Barcelona, sau khi lắng nghe một thiếu nữ chia sẻ về chứng trầm cảm của mình, Đức Thánh Cha nhắc lại câu chuyện ông Gióp: khi Thiên Chúa dường như vắng mặt, chúng ta có thể phó thác những gánh nặng của mình cho Người, “thậm chí kêu lên với Người, thậm chí phản kháng như ông Gióp, với niềm tin rằng bằng cách nào đó, Người vẫn hiện diện và gần gũi, ngay cả khi Người dường như thinh lặng”.[5] Khi gặp các bệnh nhân tại một bệnh viện tâm thần ở Malabo, ngài nói một cách đơn sơ: “Thiên Chúa yêu thương chúng ta như chính con người chúng ta. […] Thiên Chúa muốn chữa lành chúng ta”.[6] Trong giờ phút thống khổ của mình, Đức Kitô đã mang lấy nỗi thống khổ của toàn thể nhân loại.[7] Đức tin không thay thế việc chăm sóc, nhưng đồng hành với việc chăm sóc và mang lại cho việc ấy niềm hy vọng.

Không ai có thể tự chữa lành một mình. Tại Barcelona, Đức Thánh Cha nói với các bạn trẻ: “Chúng ta không thể làm điều này một mình”; chúng ta cần một người “có thể âm thầm đồng hành với chúng ta, mà không vội vàng giải thích nỗi đau ấy”.[8] Điều này vang vọng chủ đề của Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới năm nay: “Lắng nghe những trải nghiệm thực tế: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực sự”. Sự chữa lành thường bắt đầu ngay từ giây phút một người cảm thấy mình thực sự được lắng nghe.

Việc lắng nghe phải trở thành hành động. Giáo hội không thể chỉ giới hạn mình trong những đáp ứng nhất thời hoặc chỉ phản ứng khi sự việc đã xảy ra. Là Kitô hữu, chúng ta được mời gọi phát triển một hoạt động mục vụ ổn định, có chuyên môn, đầy lòng trắc ẩn và mang tính phòng ngừa, đón nhận con người trong tính toàn diện của họ: thân xác, tâm trí và tinh thần. Điều này đòi hỏi các nhân viên mục vụ được đào tạo, sự cộng tác với các chuyên gia y tế, các quy trình chuyển gửi rõ ràng, sự quan tâm đến việc phòng ngừa tự tử, sự nâng đỡ dành cho các gia đình và việc chăm sóc giới trẻ. Bộ cũng mời gọi tất cả những người thiện chí thực sự quan tâm đến những người đang gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần, đồng thời cộng tác với Giáo hội và các tổ chức khác để xây dựng các chính sách, dịch vụ và quyết định phù hợp. Những người đang sống trong đau khổ về tâm thần không chỉ là đối tượng được chăm sóc, mà còn là những chủ thể tích cực góp phần định hướng con đường phía trước; tiếng nói của họ phải góp phần định hình những giải pháp. Việc chăm sóc họ không phải là mối quan tâm thứ yếu. Đây là điều thuộc về trọng tâm sứ mạng của Giáo hội.

Chúng ta phó thác bản thân cho Đức Maria, Đấng Phù hộ các bệnh nhân, để mỗi người có thể tìm lại niềm vui được yêu thương, nhìn nhận và đồng hành trên hành trình nhân bản và thiêng liêng của mình, ngay cả giữa những thử thách cam go nhất.

Nữ tu Alessandra Smerilli, F.M.A.

Chú thích
[1] Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Tông huấn Dilexi Te (ngày 4/10/2025), số 2.
[2] X. Đức Giáo hoàng Phaolô VI, Thông điệp Populorum Progressio (ngày 26/3/1967), số 14.
[3] X. Công đồng Vatican II, Hiến chế Mục vụ Gaudium et Spes (ngày 7/12/1965), số 64.
[4] Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Tông du Tây Ban Nha, Canh thức cầu nguyện tại Sân vận động Olympic “Lluís Companys”, Barcelona (ngày 9/6/2026), số 2.
[5] Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Canh thức cầu nguyện tại Barcelona, số 2.
[6] Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Chuyến thăm các nhân viên và bệnh nhân tại Bệnh viện Tâm thần “Jean Pierre Olie”, Malabo (ngày 21/4/2026).
[7] X. Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Canh thức cầu nguyện tại Barcelona, số 2.
[8] Ibid.